TT - Nhà máy chế biến bôxit đầu tiên ở Lâm Đồng
đã đi vào hoạt động. Nhiều chuyên gia cho rằng hoạt động của nhà máy
không hiệu quả, nhất là việc đầu tư đường sắt rồi cảng cần xem lại vì
không biết bao giờ thu hồi vốn.
Ông Nguyễn Văn Biên, phó tổng giám đốc Tập đoàn Công
nghiệp than - khoáng sản VN (TKV - Vinacomin), cho rằng công nghiệp sản
xuất alumin - nhôm là ngành công nghiệp mới, rất phức tạp trong khi hai
nhà máy Tân Rai, Nhân Cơ là những dự án đầu tiên, mang tính thử nghiệm,
mới ở giai đoạn đầu nên không tránh khỏi khó khăn. Ông Biên nhấn mạnh
hiệu quả phải tính ở dài hạn, nếu một hai dự án khó khăn cũng không thể
tính cả ngành công nghiệp sẽ khó khăn.
Chạy dưới công suất
| "TKV đã thuê Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng) tính
toán hiệu quả dự án nhưng nhiều khả năng viện này không thể tính ra hiệu
quả theo ý TKV nên đã... trả lại" |
Theo ông Nguyễn Cảnh Nam - trợ lý hội đồng thành viên
TKV, hiện Nhà máy alumin Tân Rai thuộc tổ hợp bôxit-nhôm Lâm Đồng đã ra
những sản phẩm đầu tiên.
Các sản phẩm xuất ra TKV mới chỉ bán cho tiêu dùng
trong nước vì chưa có cảng xuất khẩu, giá bán 340 USD/tấn. Ông Nam cho
biết theo tính toán của TKV, giá thành sản xuất của hai nhà máy alumin
khoảng 295 USD/tấn (Nhà máy Tân Rai rẻ hơn vì đường vận chuyển ngắn
hơn), tức có lãi.
Tuy nhiên, ông Nam công nhận giá thành trên là ứng với
nhà máy chạy được 100% công suất (650.000 tấn/năm), nhưng nhu cầu thị
trường mới ở khoảng 100.000 tấn/năm nên nhà máy phải chạy theo nhu cầu,
không thể chạy hết công suất. Do nhà máy chạy dưới 1/6 công suất nên
khấu hao cũng tăng tương ứng.
Ông Nguyễn Cảnh Nam còn nói đang có sự dư thừa lớn
trong công suất của ngành công nghiệp chế biến alumin và luyện nhôm trên
toàn cầu. Giá bán thấp, rất nhiều nhà sản xuất alumin và nhôm bị đóng
cửa. Mặt hàng nhôm cũng tồn kho cao, áp lực giảm giá trong trung hạn của
thị trường nhôm sẽ vẫn còn, ít nhất đến năm 2015. Tuy nhiên, ông Nam
cũng nói thời gian đầu khó khăn, thậm chí lỗ là “tất nhiên” nhưng vẫn
cần xây dựng các dự án nhà máy alumin bởi trong tương lai nhu cầu alumin
chất lượng cao vẫn lớn, VN mỗi năm cũng nhập khẩu một lượng nhôm không
nhỏ.
Vì sao chọn cảng Vĩnh Tân?
Ông Lê Minh Chuẩn, tổng giám đốc TKV - Vinacomin, cho
biết tập đoàn đã thuê Công ty Tedi chuyên nghiên cứu đánh giá về đầu tư
cảng và Tedi đưa ra ba phương án, nếu lựa chọn cảng Kê Gà thì tổng mức
đầu tư 5.095 tỉ đồng, lựa chọn cảng Mũi Gió thì mức đầu tư là 4.528 tỉ
đồng và cảng Vĩnh Tân là 2.131 tỉ đồng. Với công suất như hiện nay, cảng
Vĩnh Tân là lựa chọn ưu tiên số 1, mặc dù dài hơn 60km nhưng tính hiệu
quả kinh tế sẽ tốt hơn bởi do tận dụng mặt bằng Vĩnh Tân đã đầu tư và
chỉ cần mở rộng thêm.
Còn trong khi chờ đợi cảng Vĩnh Tân hoàn thành, sản phẩm của hai dự án sẽ được vận chuyển tới cảng Gò Dầu.
Chinhphu.vn
|
Tiết lộ TKV đang chuẩn bị xây dựng nhà máy thủy điện và
nhiệt điện để tiến tới tìm đối tác xây dựng nhà máy điện phân nhôm với
công suất dự kiến 0,3-0,6 triệu tấn/năm, ông Nam nhấn mạnh muốn phát
triển ngành công nghiệp bôxit quy mô lớn ở Tây nguyên cần có đường sắt
và cảng biển.
Tuy nhiên, ông Nam kiến nghị: do cảng và đường sắt này
không chỉ phục vụ ngành công nghiệp bôxit mà còn phục vụ phát triển kinh
tế - xã hội, Nhà nước và địa phương cũng phải có trách nhiệm trong việc
xây dựng cảng, đường sắt Tây nguyên chứ không thể bỏ mặc cho ngành công
nghiệp bôxit lo liệu.
Sản xuất sẽ “bổ sung” lỗ
Trong khi đó ông Nguyễn Thành Sơn - trưởng Ban quản lý
dự án than đồng bằng sông Hồng trực thuộc TKV - nói ngay từ đầu khi đặt
vấn đề làm nhà máy chế biến bôxit thành alumin, ông đã đề nghị lãnh đạo
TKV cân nhắc về hiệu quả.
Là người của TKV nhưng với tư cách chuyên gia, ông Sơn
tiết lộ với giá bán 340 USD/tấn thì Nhà máy Tân Rai chắc chắn lỗ vì công
suất quá thấp so với thiết kế. Với giá bán hiện nay, nếu cứ sản xuất,
Nhà máy alumin Tân Rai càng sản xuất càng lỗ.
Dù nhà máy đầu tiên đã xây xong, ông Sơn vẫn cho rằng
nên dừng bởi sản xuất sẽ “bổ sung” lỗ. Về thời gian để thu hồi vốn đầu
tư, ông Sơn nói không rõ khi nào. Về ý kiến cho rằng hiệu quả nhà máy
phải tính về lâu dài, ông Sơn không đồng tình bởi hiện nay đầu tư một
nhà máy alumin đã khoảng 750 triệu USD, riêng tiền trả lãi vay và khấu
hao một năm đã khoảng 100 triệu USD. Ông Sơn tiết lộ thêm: TKV đã thuê
Viện Kinh tế xây dựng (Bộ Xây dựng) tính toán hiệu quả dự án nhưng nhiều
khả năng viện này không thể tính ra hiệu quả theo ý TKV nên đã... trả
lại.
Ông Nguyễn Văn Ban, nguyên trưởng ban nhôm của Tổng
công ty Khoáng sản, đồng tình với quan điểm đầu tư nhà máy alumin hiện
nay rất khó có hiệu quả. Chỉ dựa trên các số liệu do chính TKV cung cấp,
trước đây các chuyên gia khuyến cáo và chứng minh được trong hội thảo
có cả TKV tham dự là sẽ không hiệu quả. Hiện tại mới làm một nhà máy mà
đã bộc lộ những vấn đề khổng lồ khó giải quyết, trong đó nan giải nhất
là bài toán vận chuyển.
Theo ông Ban, tham vọng của TKV quá lớn nhưng lại làm
theo cách vận chuyển bằng ôtô thì dự án khó có hiệu quả bởi tổng khối
lượng phải vận chuyển lên tới cả triệu tấn/năm. Để nhà máy có hiệu quả
hơn, ông Ban khẳng định phải chọn đối tác đúng, chứ bản thân đối tác
Trung Quốc mà TKV chọn không có kinh nghiệm về loại quặng ở VN, công
nghệ Trung Quốc cũng không hẳn tốt. Cần nghiên cứu phương án đưa nhà máy
xuống gần biển để giảm bài toán nhức nhối là vận chuyển.
“Làm đường ống chuyển tinh quặng xuống không phức tạp,
xuất hàng sẽ dễ hơn, nhiều chuyên gia nước ngoài cũng đề nghị như thế” -
ông Ban khẳng định. Ông Ban cho rằng việc chuyển nhà máy là hợp lý bởi
làm hồ bùn đỏ ở vùng cao nếu có vấn đề gì rất nguy hiểm.
Theo báo cáo của ông Phan Bội Lợi - trưởng Ban quản lý
dự án tổ hợp bôxit-alumin Lâm Đồng tại hội nghị tổng kết năm 2012 của
TKV, dù đã sản xuất được tới 190.000 tấn quặng tinh vào thời điểm tháng
1-2013 nhưng nhà máy “còn vấn đề”. Cụ thể, theo ông Lợi, “vấn đề lớn
nhất còn tồn tại là lắng bùn ở bể cô đặc và hồ thải”.
Báo cáo cho biết đến tháng 1-2013, nhà máy alumin thải
ra hồ bùn đỏ tới 61.000m3 và ông Lợi phải đề xuất tăng chi tiêu cho tiêu
hao chất trợ lắng, đồng thời rắc thêm vôi bột ở hồ thải quặng đuôi số 5
để đảm bảo yếu tố môi trường.
