Toà án Phú Yên mù mờ về tội danh “phản động” của nhóm “Công án Bia Sơn”

Khu du lịch Đá bia (Phú Yên)

DR

Tú Anh

Hôm nay 29/01/2013, phiên tòa xét xử 22 thành viên của một giáo phái mang tên “Công án Bia Sơn” bước vào ngày thứ hai tại Phú Yên. Theo báo mạng của chính quyền tỉnh, bị cáo Phan Văn Thu đã nhận tội “cầm đầu tổ chức và phạm tội theo bản cáo trạng”, tự vẽ chữ “vương” trên người để lừa bịp dân chúng thực hiện “âm mưu lật đổ chính quyền”. Theo giới quan sát độc lập, khi dùng biện pháp trấn áp để ngăn chận mọi tiếng nói chỉ trích, chính quyền Việt Nam đã để lộ tâm lý lo sợ.

Từ Hà Nội, thông tín viên Victor Guillot phân tích:
Từ vụ xử này tiếp nối vụ xử khác, ngôn từ của các bản cáo trạng không thay đổi. Cơ quan báo chí chính thức gọi các nhà tranh đấu là “bọn phản động” và lên án họ âm mưu lật đổ chế độ cộng sản.
Từ hôm qua 28/01/2013, tòa án tỉnh Phú Yên, thuộc miền trung Việt Nam, cách thành phố Hồ Chí Minh 500 km, bắt đầu xét xử 22 người trong một vụ án mới chống “kẻ thù trong nước”. Vụ án dự trù kéo dài trong năm ngày.
Phiên xử đã thể hiện nhiều khoảng mờ tối. Trước tiên, người dân Việt Nam không ai nghe biết gì về nhóm các thành viên của tổ chức bị xét xử. Hoạt động của họ mà chính quyền mô tả là “khuynh đảo chế độ” dường như bắt đầu tiến hành từ năm 2003 cho đến tháng 02/2012, khi người lãnh tụ phong trào bị bắt. Cũng theo lời buộc tội chính quyền cộng sản thì tổ chức này có 300 thành viên chủ yếu là hoạt động ở các tỉnh miền Trung và Nam bộ. Và cũng như thông lệ, chính quyền cáo buộc họ quan hệ với những tổ chức chống chế độ có cơ sở tại nước ngoài.
Như vậy, sau các bản án tù nặng nề dành cho 17 nhà đối lập trẻ trong tháng một này, lại có thêm một vụ án với số lượng lớn bị cáo vào đầu năm 2013.
Trong bối cảnh đảng Cộng sản đang trở thành mục tiêu của nhiều chỉ trích, nhất là do quản lý kinh tế yếu kém, dường như chính quyền co cụm hơn bao giờ hết trong phản xạ tự vệ bằng đàn áp và đàn áp. Đây là "dấu hiệu của sự sợ hãi" của chế độ, như nhận định của các tổ chức bảo vệ nhân quyền.
Tin bài liên quan
‘‘Công án Bia Sơn’’ là một vụ án ‘‘tạo dựng’’ (phỏng vấn tiến sĩ Nguyễn Văn Huy tại Paris)
Việt Nam : Xử 22 người bị buộc tội « hoạt động nhằm lật đổ chính quyền » 

Copy từ: RFI

 

Xin giúp đỡ khẩn thiết cho dân oan ở Vườn hoa Lý Tự Trọng

Xin giúp đỡ khẩn thiết cho dân oan ở Vườn hoa Lý Tự Trọng

Nguyễn Tường Thụy

Trước đây, họ “bám trụ” ở Vườn hoa Mai Xuân Thưởng. Cách đây mấy tháng, hồi họp quốc hội, họ bị đuổi sang Vườn hoa Lý Tự Trọng. Dù ăn ngủ ở vườn hoa nào thì nơi ấy cũng mang tên Vườn hoa Dân Oan. Không rõ ai là người đầu tiên đặt ra cái tên này.

Họ chủ yếu là những người bị mất đất qua việc cưỡng chế giải phóng mặt bằng của các dự án. Thậm chí, theo họ nói chẳng có dự án nào cũng bị cưỡng chế. Họ là những người dân ở các tỉnh xa, khắp Trung, Nam, Bắc, đổ về Hà Nội khiếu kiện nên họ phải lấy một địa điểm nào đó để trú ngụ và không nơi nào phù hợp bằng vườn hoa. Chỉ có một số ít ở trọ nhưng chỉ ngủ đêm, ban ngày nếu không đi khiếu kiện thì lại đi làm thuê hay ra vườn hoa với nhau. Đi qua qua khu vực vườn hoa Mai Xuân Thưởng, Lý Tự Trọng, ta thường thấy họ cầm những tấm biểu ngữ viết tay với các kiểu, các cỡ chữ nói về nỗi oan của họ. Cũng có khi mệt quá, họ ngồi nghỉ ở vỉa hè, biểu ngữ bày ra trước mặt như người ngồi bán hàng.

Đây là số dân oan đi khiếu kiện quanh năm ngày tháng. Họ nghèo, bị mất nhà, mất đất, không có của để dành để chỉ việc ăn rồi đi kiện. Để duy trì cuộc sống, họ phải đi làm thuê như rửa bát cho các nhà hàng, đi nhặt rác … Thỉnh thoảng có việc ở quê, họ về chớp nhoáng, xong việc lại ra Hà Nội.

Những người bám trụ ở đây có cả cặp vợ chồng, có cả 3 anh em ruột.

Nơi ở của họ là những túp lều. Gọi là lều hơi quá, nó chỉ là tấm bạt dứa rách nát trùm lên che sương che nắng. Không biết khi mưa họ ở như thế nào.

Thỉnh thoảng họ lại bị xua đuổi. Đang ăn cũng bị hất bát cơm đi. Có khi bị bốc lên xe chở về quê, có khi lại bị hốt sang trại Đồng Dầu, Dục Tú, Đông Anh (xem Ở ĐÂY)

Tối hôm qua, 28/1, chúng tôi đến thăm họ ở Vườn hoa Lý Tự Trọng. Thấy chúng tôi, họ kể về nỗi oan của họ, về cảnh cơ cực mà họ phải chịu, cứ như thể chúng tôi là người có quyền giải quyết đơn của họ.

Họ cho biết, thỉnh thoảng, họ cũng được ai đó mang ra cho đồ dùng như quần áo, chăn màn cũ, có khi cho tiền. Họ bảo: Nếu không có dân Hà Nội đùm bọc thì chúng tôi làm sao sống nổi.

Nhìn cảnh họ chui trong những túp lều, nằm trên nền vườn hoa lạnh giá trong cái rét tháng Chạp này, tôi thấy đau quặn thắt trong lòng. Người ta nói “đêm nằm bằng năm ở”. Thế mà họ phải chịu cảnh này quanh năm, mùa nóng cũng như mùa rét. Cô bạn cùng có mặt với tôi, thốt lên đau đớn: “Bà con ăn ở như thế này thật sao anh. Em không thể tưởng tượng nổi. Phải làm cái gì cho bà con anh ạ. Em sẽ…”. Tôi bảo: “Thế em nghĩ anh vừa dàn cảnh ra để quay phim đấy à”.

Khoảng gần 8 giờ tối, một tốp 3 người về mang theo những chiếc bao nhựa đen. Một bác bảo: “Đi nhặt rác về đấy”. Tôi ngạc nhiên: “Sao lại nhặt rác, công ty vệ sinh thuê à?” “Không, nhặt rác để sống. Cái dùng lại được thì dùng. Đốt được thì làm củi, rau thừa để ăn”. Họ lọc ra, phân loại, cái gì không dùng được thì đổ vào thùng rác của công ty vệ sinh để gần đấy.

Một bác căng miệng túi nhựa ra cho tôi xem, thấy dưới đáy túi nhựa là mấy cọng hành héo. Bác bảo: “Còn đậu, thịt thừa thì phải đến các nhà hàng”. Tôi nghe đến đây, sự đau đớn lên đến cực độ.

Chúng tôi tìm hiểu thì được biết, hiện nay, số nằm thường trực ở Vườn hoa là 33 người, ngoài ra có 7 người ở trọ. Họ là công dân các tỉnh: Quảng Ninh, Thái Bình, Bình Dương, Thanh Hóa, Bình Phước, Ninh Thuận, An Giang, Hòa Bình, Gia Lai, Sơn La, Bắc Giang, Bạc Liêu, Điện Biên, Quảng Bình, Đắc Lắc, Cà Mau, Ninh Bình, Tuyên Quang, Đồng Nai. Riêng dân oan Hà Nội có khoảng 10 người, họ ở nhà, hàng ngày ra vườn hoa tụ họp với bà con các tỉnh.

Hôm nay đã là 18 tháng Chạp, chỉ còn hơn 10 ngày nữa là sang xuân mới. Mỗi khi Tết đến, nhà nhà nô nức sắm sửa. Với các nhà giàu thì khỏi phải nói chương trình đón xuân của họ đến mức nào, vứt vào một cái tết là bao nhiêu.

Tôi xin kêu hộ bà con đang nằm vất vưởng ở Vườn hoa Lý Tự Trọng, mỗi người dân Hà Nội hãy bớt đi một chiếc bánh chưng, một chút tiền tiêu vào những điều không thiết thực, các em thiếu nhi bớt đi vài đồng tiền mừng tuổi giúp đỡ những người cùng nòi giống đang gặp khó khăn hoạn nạn, nhất là trong những ngày Tết này.

Khi tôi hỏi mỗi lần Tết đến, chính quyền hay đoàn thể Hà Nội quan tâm đến bà con nằm ở vườn hoa như thế nào, cô Hải, dân oan ở xã Thạch Bình, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình cho tôi biết, chúng em chưa bao giờ nhận được chút quà nào từ phía họ. Chỉ thấy năm nào công an cũng đến vườn hoa, vào các nhà trọ ghi tên nói là để lập danh sách tặng quà nhưng rồi không bao giờ có. Chỉ có quà của các nhà chùa và bà con hảo tâm ở Hà Nội mà thôi.

Tôi quá ngạc nhiên trước câu trả lời của cô Hải. Trong chiến tranh, tù binh – nghĩa là kẻ thù bên kia chiến tuyến còn được đối xử nhân đạo kia mà. Tá túc ở Vườn hoa Lý Tự Trọng có đủ các thành phần: phụ nữ, thanh niên, người già, người có công với cách mạng… Chính quyền đã vậy, còn các đoàn thể, các hội trong Ủy ban mặt trận Tổ quốc đâu? Báo chí đâu mà không có tờ nào nói về những người dân oan này? Hay là họ sợ mất lập trường giai cấp, sợ mất ghế? Họ tưởng Đảng, Nhà nước trả lương cho họ chăng. Đảng và Nhà nước làm gì có tiền, ngoài tiền thuế của dân, trong đó có cả những người dân khốn khổ kia.

Những người phải rời nhà cửa đến thủ đô kêu oan năm này qua năm khác đều là đồng bào của mình. Đồng bào nghĩa là cùng một bào thai. Bào thai ấy là cái bọc trăm trứng của Mẹ Âu Cơ, sau này nở ra trăm con, rồi thành các dân tộc anh em sống trên Đất Việt. Lẽ nào có thể cư xử với nhau vô cảm, thiếu nhân đạo đến như vậy?

Tôi khẩn thiết kêu gọi chính quyền, các đoàn thể tại Hà Nội cần có hành động giúp đỡ những người dân oan, trước mắt là tổ chức thăm hỏi tặng quà cho bà con sống vất vưởng ở vườn hoa trong những ngày Tết, để phút xuân sang, họ đỡ đi phần nào tủi nhục.

Bà con đốt lửa vừa nấu nướng vừa sưởi ấm. Bác bên trái khoác chiếc áo đeo đầy huân chương cho tôi chụp ảnh

Vài mẫu “nhà” ở Vườn hoa Lý Tự Trọng

“Nhà” của mấy bác này chỉ có một tấm lót nền

Lều bé tí nên đồ đạc phải để tràn ra lối đi của vườn hoa

Một tốp đi nhặt rác về

29/1/2013

NTT

Copy từ: Nguyễn Tường Thụy

Phó giám đốc Công an Hải Phòng chết vì “sờ dái ngựa”

Đại tá Nguyễn Bình Kiên, nguyên Cục phó cục An ninh A84 Bộ Công an, theo một quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an, được điều về làm Phó giám đốc Công an Hải Phòng đã sớm bị Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Thành giăng lưới đập chết. Ngày 18/1/2013, Thành ủy Hải Phòng ra quyết định kỷ luật khai trừ đảng đối với Phó giám đốc Kiên. Đại tá Kiên có duyên nợ lớn với đất cảng. Ông là em rể Dương Chí Dũng, anh rể Đại tá Dương Tự Trọng (một Phó giám đốc khác của Công an Hải Phòng).

Khi còn làm an ninh trên bộ, đại tá Kiên bí mật điều tra thương vụ trăm triệu đô của con  Bí thư Nguyễn Văn Thành với nhiều đại gia Hải Phòng. Đại tá Kiên không ngờ rằng ông Thành cũng xuất thân từ công an nên chẳng lạ gì các nghiệp vụ trong ngành. Không những đầy tay chân ở công an Hải Phòng mà trên bộ, trên trung ương ông cũng lắm tai mắt. Đó là chưa nói tới chuyện ông có thể tung tiền mua các thông tin “trong ngành”. Trung tướng Cao Ngọc Oánh là bạn cùng lớp, Đại tá Mai Thế Dương (Phó Ban Kiểm tra Trung ương là bạn học), tướng Trần Bá Thiều (Tổng cục trưởng Tổng cục 3) là đệ tử cũ, Thượng tướng Đặng Văn Hiếu (thứ trưởng Bộ CA), Trung tướng Nguyễn Văn Vượng (tư lệnh K20 – Bộ CA) đều là người cùng làng với Bí thư Thành … Đám cưới con gái cuối năm 2011, ông Thành tổ chức “kín kẽ” vậy, thế mà thông tin vẫn lọt lên trung ương rằng đám cưới con gái bí thư hoành tráng nhất đất cảng. Nay, ông Thành dồn mọi bực tức và nghi vấn vào viên đại tá dám sờ dái ngựa.

Việc nghe lén điện thoại và điều tra con ông Thành được thực hiện khi ông Kiên
còn làm trên bộ, chưa có kết luận của cơ quan an ninh điều tra hoặc thanh tra bộ,
nhưng nay đã bị Thành ủy Hải Phòng ra quyết định xử lý kỷ luật chỉ dựa trên kết
luận của Ủy ban Kiểm tra Thành ủy Hải Phòng là điều khiến dư luận đặt nhiều
câu hỏi. Có phải ông Kiên chỉ là lính đánh thuê? Việc đánh ông Kiên phục vụ ý đồ chính trị gì lớn hơn? Làm thế nào Ủy ban Kiểm tra thành ủy Hải Phòng có những thông tin ngoài phạm vi công tác mà An ninh Bộ Công an là cơ quan duy nhất nắm giữ? vân vân và vân vân.

Theo cơ chế hiện tại, Công an tỉnh/thành không gọi là Sở bởi quyền bổ nhiệm Giám đốc, Phó giám đốc hoàn toàn thuộc về Bộ trưởng Bộ Công an chứ không thuộc UBND tỉnh/thành như các Sở khác. Về chính quyền, tức là khâu nhân sự – tổ chức của Công an tỉnh/thành do Bộ Công an nắm. Tuy nhiên, về mặt Đảng, Công an tỉnh/thành thuộc quyền quản lý của tỉnh ủy, thành ủy địa phương. Bằng quyết định khai trừ ông Kiên ra khỏi Đảng, thành ủy Hải Phòng đã đẩy lãnh đạo Bộ Công an vào thế khó, nếu không nói là Hải Phòng đã chơi thẳng 1 vố vào mặt Bộ trưởng Bộ Công an. 

Copy từ: Cầu Nhật Tân

Không xét lại kết quả thanh tra Đà Nẵng

Văn phòng Chính phủ nói đã công bố hầu hết các kết luận về sai phạm tại Đà Nẵng

Văn phòng Chính phủ Việt Nam cho biết sẽ giữ nguyên kết luận về sai phạm trong việc định giá đất gây thiệt hại ở Đà Nẵng.

Thông báo được Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam đưa ra tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 29/1.

Các bài liên quan

• Đà Nẵng 'thất thu hàng ngàn tỷ đồng'
• 'Chưa duyệt nhân sự' Ban Nội chính
• ‘Thiếu phối hợp giữa Đảng và Chính phủ’

Trả lời báo chí trong nước, ông Đam nói: "Công tác thanh tra là việc thường xuyên của Chính phủ."
"Cuộc thanh tra ở Đà Nẵng cũng giống như các cuộc thanh tra khác," ông nói thêm, đồng thời khẳng định "đây là một phần của nhiệm vụ thanh tra hàng năm của chính phủ, tổ chức theo cả "kế hoạch và đột xuất".
Theo Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ, trong hai năm qua, Thanh tra Chính phủ đã công bố nhiều kết luận liên quan đến cuộc điều tra mà cụ thể là "hầu hết trong số 27 kết luận trong năm 2011, 20 trên 24 kết luận năm 2012" và hiện tại chỉ còn một số nội dung nhỏ liên quan đến "an ninh, quốc phòng."

Chưa nghe từ Đà Nẵng

Trả lời về phản ứng của Đà Nẵng về kết quả điều tra của Thanh tra Chính phủ, ông Vũ Đức Đam nói chỉ mới nghe qua báo chí.
"Đến giờ này, Chính phủ, Thủ tướng chưa nhận được ý kiến phản ánh nào của các bộ, cũng như của thành phố Đà Nẵng", ông nói.
Cũng theo ông Đam, kết quả kết luận thanh tra ở Đà Nẵng là do sự phối hợp của các bộ như Bộ Tài nguyên Môi trường, Kế hoạch Đầu tư, Tài chính và Công an dưới ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và trong quá trình thực hiện, nếu thấy có vấn đề cần xem xét báo cáo.

"Giảm 10% cho dân giải tỏa mà họ mua đất, ai nộp tiền trong vòng 60 ngày thì nhân dân cũng như doanh nghiệp được miễn giảm 10%. Điều này dân có lợi, doanh nghiệp có lợi chứ mất đi đâu mà thất thoát"

Ông Nguyễn Bá Thanh, Trưởng Ban nội chính Trung ương, Bí thư thành ủy Đà Nẵng

Hôm 17/1, Thanh tra Chính phủ đã cho đăng lên truyền thông kết luận điều tra của cơ quan này cáo buộc những sai phạm trong quản lý đất đai ở Đà Nẵng dẫn tới thất thoát tới hơn 3.400 tỉ đồng.
Hai ngày sau đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng, ông Văn Hữu Chiến, đã ra thông báo phản hồi đăng trên báo trong nước, với kết luận rằng "Thanh tra Chính phủ kết luận gây thất thu ngân sách 3.434.254.712.950 đồng là không có cơ sở, thiếu tính thuyết phục."
Theo thông báo này , "tất cả các dự án mà Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra được Thành phố tổ chức triển khai thực hiện theo đúng quy hoạch sử dụng đất được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt
Văn bản cũng này nói "việc Thanh tra Chính phủ kết luận 'công tác lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thiếu căn cứ, cơ sở, chưa phù hợp với tình hình phát triển kinh tế xã hội và nhu cầu thực tế của địa phương. Tình trạng đất đai sau khi được san lấp, giải tỏa, chuyển quyền sử dụng đất, thuê đất để hoang hóa lớn, ít dự án đầu tư được thực hiện' là không có cơ sở."
Ông Chiến nói ông "bất ngờ" với "cách đưa kết luận này ra công bố trên báo chí".
Chủ tịch thành phố Đà Nẵng than phiền Thanh tra Chính phủ đã vội vã công bố kết luận trong khi các đoàn làm việc của các bộ có liên quan, theo lệnh của Thủ tướng, vẫn chưa vào đến Đà Nẵng để tìm hiểu.
Ông cũng nói rằng trong quá trình làm việc ở Đà Nẵng, Thanh tra "không chịu nghe" chính quyền thành phố giải trình.

Ảnh hưởng uy tín?

Kết luận thanh tra ở Đà Nẵng được cho là sẽ ảnh hưởng tới uy tín của tân Trưởng Ban nội chính

Nhiều ý kiến cho rằng vụ sai phạm trên sẽ ảnh hưởng đến uy tín của tân Trưởng Ban nội chính, ông Nguyễn Bá Thanh.
Kết quả điều tra của Thanh tra Chính phủ nhắm vào thời gian từ 2003 - 2011, cũng là lúc mà ông Thanh đóng vai trò Bí thư thành ủy Đà Nẵng.
Ông Thanh cũng là người gần đây đã có nhiều phát biểu trước báo chí, trong đó lên án các hành động tham nhũng gây thất thoát nặng nề.
Vài ngày trước khi kết luận của Thanh tra Chính phủ được công bố, ông Thanh nói sắp tới ông sẽ có kế hoạch mạnh tay thanh lọc hệ thống ngân hàng trong cuộc họp do Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng tổ chức ngày 10/1:
"Sắp tới tôi sẽ rà vô một số cái, cho hốt liền, không nói nhiều," ông nói, đồng thời dường như tiết lộ khéo là đã xác định một vài mục tiêu nhất định khi nhận xét "một số ông giờ đang ngồi run".
Về kết quả điều tra của Thanh tra Chính phủ, trong một bài phát biểu gần đây nhất hôm 23/1 ở Đà Nẵng, ông Thanh khẳng định "quan điểm của lãnh đạo Ủy ban thành phố Đà Nẵng là không có gì thất thoát."
"Giảm 10% cho dân giải tỏa mà họ mua đất, ai nộp tiền trong vòng 60 ngày thì nhân dân cũng như doanh nghiệp được miễn giảm 10%. Điều này dân có lợi, doanh nghiệp có lợi chứ mất đi đâu mà thất thoát," ông nói.
Ông Thanh cũng cho biết người dân và doanh nghiệp còn nợ thành phố khoảng 4.000 tỷ đồng, nếu tính lãi suất 12% thì sau bốn năm, lãi suất sẽ rất cao. Thế nên việc hạ 10% sẽ còn lợi hơn để mắc nợ dây dưa.
"Cái này không phải tham ô tham nhũng," Trưởng Ban nội chính Trung ương khẳng định.
"Cái này có lợi cho thành phố vì thành phố có tiền để đầu tư vào công trình. Đây chỉ là cách làm của Đà Nẵng."

Copy từ: BBC

MỘT CÁCH NHÌN MỚI VỀ ĐẠO CÔNG GIÁO VIỆT NAM

( Đọc cuốn “ Ảnh hưởng qua lại giữa đạo Công giáo

và văn hóa Việt Nam” của TS. Phạm Huy Thông)

         PGS.TS Đỗ Lan Hiền

Đạo Công giáo không phải là một đề tài mới ở Việt Nam. Đã có rất nhiều người nghiên cứu về nó, khen chê nó dưới nhiều góc độ khác nhau. Nhưng đọc cuốn “ Ảnh hưởng qua lại của đạo Công giáo và văn hóa Việt Nam” của TS. Phạm Huy Thông do Nhà xuất bản Tôn giáo vừa ấn hành tháng 11-2012 ( dưới đây gọi tắt là “ Ảnh hưởng qua lại”) vẫn đem lại cho tôi nhiều cảm nhận mới về tôn giáo này.

Trước hết, đây là cuốn chuyên luận được nhìn dưới lăng kính triết học. Tác giả không hề dùng khái niệm “ biện chứng triết học” nhưng cách xem xét biện chứng, phương pháp biện chứng hiển thị rõ ràng trong từng trang sách. Ngay tên cuốn sách đã cho thấy tác giả muốn mổ xẻ sự tương tác biện chứng giữa hai đối tượng: đạo Công giáo và văn hóa Việt Nam. Một vài tác giả khi trình bày vấn đề này thường chỉ thấy một chiều, nghĩa là chỉ thấy được mặt tích cực hoặc tiêu cực nhằm minh giáo, hộ giáo hoặc phủ nhận đạo Công giáo. Cuốn “ Ảnh hưởng qua lại” đã vượt qua được những thái cực đó để có cái nhìn khách quan trung thực hơn và cũng rất “triết học” khi nhận xét: “Rõ ràng, khi đạo Công giáo đóng dấu ấn của mình lên văn hóa Việt thì văn hóa Việt Nam cũng choàng trang phục dân tộc lên đạo Công giáo. Đây là sự tương tác biện chứng hai chiều và kết quả là làm phong phú cả hai” ( tr.18). Như vậy, không chỉ văn hóa Việt có lợi được làm giàu mà đạo Công giáo cũng được đổi mới mình để trở thành “đạo Công giáo Việt Nam chứ không phải là đạo Công giáo ở Việt Nam” (tr.124).

Những ai dã học triết học biện chứng đều biết rõ, chẳng có sự vật nào đơn độc một mình. Nó luôn bị chi phối, tác động của nhiều yếu tố. Cũng chẳng có sự vật nào tác động đơn phương, một chiều. Bởi vậy, đạo Công giáo ảnh hưởng đến văn hóa Việt Nam, đóng dấu ấn lên văn hóa Việt thì văn hóa Việt cũng ảnh hưởng trở lại, biến đổi đạo Công giáo đến từ phương Tây xa lạ, trở thành một tôn giáo gần gũi với văn hóa dân tộc. Hơn nữa, ảnh hưởng của đạo Công giáo với văn hóa Việt cũng không hẳn hoàn toàn chỉ có mặt tích cực. Dân gian vẫn thường nói: hoa hồng nào chẳng có gai và huân chương nào cũng có hai mặt. Đạo Công giáo cũng thế. Nó có nhiều đóng góp tích cực với văn hóa Việt Nam như tác giả đã trình bày khá thuyết phục từ trang 21 đến trang 98, khó có thể bác bỏ, thì mặt tiêu cực của nó cũng được tác giả chỉ ra từ trang 98 đến trang 120, cũng rất thuyết phục người đọc.

Nội dung của cuốn “ Ảnh hưởng qua lại” cũng đem lại nhiều tri thức mới cho độc giả.

Cuốn sách ngoài phần mở đầu và kết luận, được chia làm 3 chương. Chương 1 có tên gọi: “ Dấu ấn của đạo Công giáo trong văn hóa Việt Nam”. Chương này chủ yếu trình bày những đóng góp của đạo Công giáo với văn hóa Việt. Về vấn đề này, rải rác đây đó cũng có tác giả, tác phẩm đề cập tới nhưng cuốn “ Ảnh hưởng qua lại”, có lẽ là tác phẩm lý giải hệ thống đầy đủ nhất. Có 4 nhóm đóng góp của đạo Công giáo được ghi nhận: là cầu nối giao lưu văn hóa Việt Nam và thế giới; sáng tạo ra chữ Quốc ngữ; làm phong phú văn hóa Việt qua lễ hội, văn học, nghệ thuật, báo chí Công giáo và giáo lý Công giáo góp phần xây dựng lối sống lành mạnh trong xã hội. 

Có vấn đề không mới, đã được nghe nói nhiều lần như việc sáng tạo ra chữ Quốc ngữ nhưng tác giả cuốn “ Ảnh hưởng qua lại” vẫn đưa ra những thông tin mới hấp dẫn. Chẳng hạn, mặc dù xây dựng và truyền bá chữ Quốc ngữ, nhưng đạo Công giáo vẫn là nơi lưu truyền các ấn phẩm Hán- Nôm, các trường Công giáo vẫn buộc chủng sinh phải học Hán tự. Hay bàn về danh nhân văn hóa Công giáo Nguyễn Trường Tộ (1830-1871), tác giả không chỉ nói đến lòng yêu  nước, tư tưởng canh tân mà còn đưa ra nhận xét táo bạo: “Nguyễn Trường Tộ không chỉ là nhà cải cách có lòng yêu nước, ông còn là một triết gia lớn ở Việt Nam thế kỷ XIX” ( tr.69). Một vài học giả cả trong và ngoài nước vẫn cho rằng ở Việt Nam không có triết học nên cũng không có triết gia mà chỉ có nhà tư tưởng. Điều này không đúng. Phương Tây cũng không tự nhiên có hệ thống triết học đồ sộ như ngày hôm nay. Họ cũng phải xây đắp, nhặt nhạnh những tư tưởng triết học của từng cá nhân. Một câu nói “ Người ta không thể tắm hai lần ở một dòng sông” của Heraclit ( 544-483 tr CN) chưa thể xây dựng thành trường phái biện chứng triết học nhưng từ những tư tưởng đó nó đã hình thành. Vậy tại sao phát hiện của Nguyễn Trường Tộ từ cuối thé kỷ XIX: “ Ánh sáng cũng là vật chất trong vũ trụ” (tr.71) lại không thể coi ông là một triết gia?

Chương 2: “Ảnh hưởng của văn hóa Việt Nam với đạo Công giáo ở nước ta” là khám phá có ý nghĩa nhất của cuốn sách. Đây đó đã có tác giả nói đến quá trình Việt hóa đạo, hội nhập văn hóa dân tộc nhưng cho đó là kết quả của “ sự nhập gia tùy tục” hay là để đạo Công giáo tồn tại chứ không phải là do sự ảnh hưởng của văn hóa Việt. Tác giả, không phủ nhận sự canh tân, đổi mới của Vtican II đối với sự thay đổi của giáo hội Công giáo Việt Nam nhưng rõ ràng sự tác động của văn hóa Việt đã trực tiếp làm biến đổi đạo Công giáo cả trên hai phương diện là hội nhập văn hóa dân tộc và đồng hành cùng dân tộc. Những bài học đau xót trong lịch sử dưới triều Nguyễn về sự phản ứng của xã hội, văn hóa Việt với đạo Công giáo khi tôn giáo này bác bỏ việc thờ cúng tổ tiên đã buộc các nhà truyền giáo ở Việt Nam phải thay đổi thái độ về vấn đề này trước cả khi Vatican ban hành  Huấn dụ Plane compertum est ngày 8-12-1939 cho phép người Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên được thờ cúng tổ tiên bằng hương hoa (tr.144).

Chương 3, tác giả vạch ra xu hướng của mối quan hệ giữa đạo Công giáo và văn hóa dân tộc trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế hiện nay. Vẫn còn có những khác biệt trong một số điểm giữa giáo lý và chính sách, thậm chí có cả chống đối ở nơi này, chỗ kia nhưng cái tương đồng đã hiện hữu nhiều hơn và đang được vun đắp bằng sự chung tay của cả cộng đồng trong nước, bà con người Việt ở nước ngoài và cả thiện chí của Tòa thánh Vatican nên tác giả đã đủ cơ sở để khẳng định: “ Sống Phúc âm giữa lòng dân tộc” là xu hướng tất yếu của mối quan hệ qua lại giữa đạo Công giáo và văn hóa Việt Nam” (tr.263).

Do tham khảo được nhiều tài liệu nhất là từ phía giáo hội và được cập nhật suốt lịch sử đạo Công giáo từ khi nó có mặt ở Việt Nam đến nay, nên cuốn “ Ảnh hưởng qua lại” đem lại cho người đọc nhiều thông tin mới. Đạo Công giáo ở Việt Nam có hàng chục tên gọi , tác giả đã giành hẳn 4 trang (21-24) để làm rõ nguồn gốc từng tên gọi và đề nghị nên gọi là đạo Công giáo mặc dù trong nhiều sách báo và cả trên chứng minh thư mục tôn giáo vẫn ghi “ Thiên Chúa giáo”, nhưng tác giả cho rằng ghi như thế là không chính xác cả về khoa học cũng như thực tế vì ở Việt Nam không có “ Thiên Chúa giáo” mà chỉ có “ Công giáo” mới được Nhà nước công nhận tư cách pháp nhân năm 1980 mà thôi (tr.25). Có khái niệm nghe rất quen : “ làng xôi đỗ” nhưng tác giả đưa ra cách giải thích lý thú: “ Gạo nếp xôi không thể ngon bằng khi có đỗ. Nó vừa có hương thơm của nếp, vị bùi của đỗ xanh. Một món ẩm thực rất Việt. Khái niệm này đã nói lên sự gắn kết, hòa quyện từ bao đời tuy không cùng tôn giáo nhưng cùng chung một giếng nước đầu làng, một mái đình rêu phủ”. Chính cái tình “ làng xôi đỗ” đã tạo ra bầu khí an bình ở Việt Nam dù cũng có rất nhiều tôn giáo nhưng không có máu đổ vì lý do khác tôn giáo thậm chí cùng tôn giáo như ở đó đây trên trên thế giới.

Mặc dù là chuyên luận nhưng người đọc không cảm thấy khô khan khi đọc hết 320 trang sách. Với cách tiếp cận triết học- văn hóa, cuốn “ Ảnh hưởng qua lại” đã chỉ ra những đóng góp của đạo Công giáo “với đất nước, với dân tộc trong suốt chặng đường lịch sử dựng nước và giữ nước” (tr.299) đồng thời cũng “ chỉ ra rằng, chỉ có đi với dân tộc, tôn giáo này mới có sức sống và có nhiều đóng góp cho quê hương” (tr.286). Đó cũng là cái nhìn mới về tôn giáo này và cuốn “ Ảnh hưởng qua lại” sẽ là cuốn sách công cụ cho tất cả những ai muốn tìm hiểu, nghiên cứu về đạo Công giáo. Đúng như lời Giám mục Nguyễn Văn Sang- nguyên Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội đồng GMVN đã viết trong lời giới thiệu: “ Cuốn sách của TS. Phạm Huy Thông hẳn sẽ là chuyên luận thích thú không chỉ với giới nghiên cứu mà cả độc giả trong và ngoài Công giáo” (tr.8).

Ước mong sẽ có nhiều cuốn sách như thế của chính tác giả và các nhà nghiên cứu trong tương lai.

PGS TS Đỗ Lan Hiền 

Học viện CT-HC Quốc gia HCM 



Copy từ: Huỳnh Ngọc Chênh